ค้นจากแผนที่

รู้จักโครงการวิจัยและพัฒนาพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ริเริ่มโครงการวิจัยและพัฒนาพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นขึ้นเมื่อปี 2546 โดยได้รับทุนสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย(สกว.) มุ่งหวังที่จะสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับงานพิพิธภัณฑ์ซึ่งยังมีอยู่น้อยในประเทศไทย สนับสนุนให้พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นสามารถเป็นองค์กรที่ทำหน้าที่เป็นคลังความรู้ของชุมชน สร้างจิตสำนึกร่วมให้เกิดความภาคภูมิใจในท้องถิ่นของตน และเป็นเวทีให้คนในท้องถิ่นถ่ายทอดประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต ความต้องการให้แก่คนรุ่นใหม่และคนภายนอกได้ รวมถึงสนับสนุนให้พิพิธภัณฑ์มีเวที และเครือข่ายในการแลกเปลี่ยน เรียนรู้จากประสบการณ์ของกันและกัน และสนับสนุนกันเอง การดำเนินงานของโครงการฯ ประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก คือ

• การสำรวจและจัดทำฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น ให้บริการสืบค้นผ่านระบบเครือข่ายอินเตอร์เนต (www.sac.or.th)
• การวิจัยและพัฒนาพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นเป็นกรณีศึกษา เป็นการลงมือปฏิบัติงานร่วมกันระหว่างศูนย์มานุษยวิทยาฯ และชุมชนในการพัฒนาพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น
• การวิจัย ส่งเสริมสนับสนุนการวิจัย และสร้างนักวิจัย สนับสนุนให้นักวิชาการทำวิจัยเพื่อสร้างองค์ความรู้ด้านพิพิธภัณฑ์ให้กว้างขวางและลึกซึ้งยิ่งขึ้น

ก้าวแรกของโครงการฯ

ในระยะที่หนึ่ง (กรกฎาคม 2546 – เมษายน 2547) เริ่มต้นด้วยการสำรวจ และพยายามสร้างเครือข่ายพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในประเทศไทย เพื่อเข้าใจกระบวนการทางสังคมที่ทำให้เกิดการก่อตัวของพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในประเทศไทย สภาพของพิพิธภัณฑ์ที่เป็นอยู่ และความต้องการของพิพิธภัณฑ์ รวมทั้งทำความรู้จักตัวบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานพิพิธภัณฑ์แต่ละแห่ง การสำรวจและสร้างเครือข่ายนี้ได้อาศัยทั้งการศึกษาค้นคว้าจากเอกสาร การสำรวจภาคสนาม และการจัดเวทีสัมมนาใน 5 ภูมิภาคทั่วประเทศ ได้แก่ ภาคกลาง-ตะวันตก ภาคตะวันออก ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้

 

ก้าวสู่ระยะที่สอง (พ.ศ. 2547 - 2549)

     สำรวจภาคสนามและเก็บข้อมูลพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นเพิ่มเติม เพื่อจัดทำฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ให้สมบูรณ์มากยิ่งขึ้น ขณะเดียวกันเริ่มดำเนินงานในส่วนการวิจัยและพัฒนาพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นขึ้นใน 3 แห่งแรก ได้แก่ พิพิธภัณฑ์วัดไหล่หินหลวง จ.ลำปาง   พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดบ้านดอน จ.ระยอง  และพิพิธภัณฑ์วัดท่าพูด จ.นครปฐม
     การดำเนินงานในส่วนนี้เป็นการทำงานร่วมกันระหว่างชาวบ้าน และนักวิชาการ โดยศูนย์มานุษยวิทยาฯ ลงไปทำวิจัยเชิงปฏิบัติการ ทั้งเก็บข้อมูลและจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในชุมชน อาทิ การอนุรักษ์วัตถุ การทำทะเบียนวัตถุ การสืบค้นประวัติวัตถุและเรื่องเล่าเกี่ยวกับท้องถิ่น จากนั้นเพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับงานพิพิธภัณฑ์แพร่ขยายและให้ประโยชน์ในวงกว้าง โครงการฯ ได้จัดการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อบอกเล่า แลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงานร่วมกับพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น 3 แห่งดังกล่าวให้กับเครือข่ายพิพิธภัณฑ์ในแต่ละภูมิภาค
     โครงการฯ ยังได้จัดพิมพ์จุลสาร “ก้าวไปด้วยกัน” เพื่อชุมชนพิพิธภัณฑ์ ราย 3 เดือน (ฉบับปฐมฤกษ์ ตุลาคม – ธันวาคม 2547) เพื่อเป็นอีกเวทีในการสื่อสารระหว่างพิพิธภัณฑ์ได้ส่งข่าวถึงกัน เผยแพร่ข้อมูลข่าวสารที่เป็นประโยชน์ แบ่งปันความรู้ ความคิด และเป็นกำลังใจต่อการทำงานของชาวพิพิธภัณฑ์ เพื่อพิพิธภัณฑ์จะได้เข้มแข็ง ยั่งยืน และสนองตอบต่อท้องถิ่นได้ต่อไป

คณะทำงาน

หัวหน้าโครงการวิจัย ดร.ปริตตา เฉลิมเผ่า กออนันตกูล
ที่ปรึกษา ผศ.สุวรรณา เกรียงไกรเพ็ชร์ , ผศ.สุภาภรณ์ จินดามณีโรจน์ , วิมาลา ศิริพงษ์
คณะผู้ร่วมวิจัย ชีวสิทธิ์ บุณยเกียรติ , สรินยา คำเมือง , ศิริพร ศรีสินธุ์อุไร , ปณิตา สระวาสี , นวลพรรณ บุญธรรม , จุฑามาศ ลิ้มรัตนพันธุ์ , ปราโมทย์ ภักดีณรงค์ , ชาญวิทย์ ตีระประเสริฐ
Graphic & Web Designer รัตนาพร เจียงคำ
Database & Web Programmer สกุล สาระจันทร์